Święto Niepodległości Państwa Polskiego

08/11/2015

POCZĄTEK NIEPODLEGŁOŚCI Dzień 11 listopada 1918 r. stanowi jedną z najważniejszych cezur naszej historii. Jest symbolem odzyskanej po 123 latach zaborów niepodległości. W swojej istocie oznacza trudny i złożony proces tworzenia zrębów odradzającego się Państwa Polskiego. Józef Piłsudski, wspominając pierwsze godziny niepodległości i wagę decyzji, przed którymi stanął jesienią 1918 roku, napisał: […] Powróciłem z Magdeburga 10 listopada. Próby moje od razu były bardzo nikłe. Byłem przerażony tym, co zastałem, i chciałem – wyznam – najbardziej tchórzliwie uciec z Warszawy. Zastałem tam bowiem to, co w myślach nazwałem od dawna konkubinatem z zaborcą, konkubinatem, w którym zaborca jest zawsze silniejszy od Polski. Dlatego, zastawszy stan chaosu – półrewolucji, pół – nie wiem czego – chciałem nazajutrz wyjechać z Warszawy. Wykazałem więc tę samą niechęć do rządzenia [...], jaką mieli wszyscy inni, robiący w owym czasie próby rządzenia [...]. Mimo trudnej sytuacji, po rozmowach z regentami i konsultacjach z przedstawicielami wielu stronnictw politycznych, Józef Piłsudski wziął na siebie ciężar odpowiedzialności za wkraczające w niepodległość państwo. Podjął wyzwanie wydobycia Polski z chaosu i uchronienia jej przed rewolucją komunistyczną. 11 listopada Rada Regencyjna wydała odezwę, w której przekazała w ręce Józefa Piłsudskiego władzę wojskową: Wobec grożącego niebezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego, dla ujednostajnienia wszelkich zarządzeń wojskowych i utrzymania porządku w kraju, Rada regencyjna przekazuje władzę wojskową i naczelne dowództwo wojsk polskich, jej podległych, brygadjerowi Józefowi Piłsudskiemu. Po utworzeniu Rządu narodowego, w którego ręce Rada regencyjna zgodnie ze swemi poprzednimi oświadczeniami, zwierzchnią władzę państwową złoży, brygadjer Józef Piłsudski władzę wojskową, będącą częścią zwierzchniej władzy państwowej temuż narodowemu Rządowi obowiązuje się złożyć, co stwierdza podpisaniem tej odezwy. Nazajutrz po objęciu władzy wojskowej, Józef Piłsudski wydał pierwszy rozkaz skierowany do podległych mu żołnierzy. Oto fragment: Żołnierze! Obejmuję nad Wami komendę w chwili, gdy serce w każdym Polaku bije silniej i żywiej, gdy dzieci naszej Ziemi ujrzały słońce swobody w całym jej blasku. Z Wami razem przeżywam wzruszenie tej godziny dziejowej, z Wami razem ślubuję życie i krew swoją poświęcić na rzecz dobra Ojczyzny i szczęścia jej Obywateli. Rozpoczął się proces tworzenia podstaw niepodległego państwa. W wielu miejscowościach byłego Królestwa Polskiego okupacyjne władze niemieckie ustępowały na rzecz formujących się władz administracji polskiej. Równocześnie Józef Piłsudski rozpoczął rozmowy z przedstawicielami niemieckiej Rady Żołnierskiej w sprawie poddania się wojsk niemieckich, złożenia przez nich broni i sprzętu oraz ich ewakuacji do Niemiec. Nieco wcześniej – 16 października – ukonstytuowała się Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego, a następnie – 30 października 1918 roku powstała w Krakowie Polska Komisja Likwidacyjna, która szybko i sprawnie przejmowała pozostałości po zaborcach austriackich w Małopolsce Zachodniej. Jednocześnie 1 listopada wybuchł we Lwowie, podsycony przez Wiedeń, zbrojny konflikt polsko-ukraiński, którego rozstrzygnięcie miało zdecydować o przynależności państwowej Małopolski Wschodniej. Był to początek kształtowania się granic niepodległej Polski. Proces ten, w wyniku kilku powstań i dwóch wojen oraz plebiscytów, zakończył się dopiero w 1922 r. Integralność terytorialna Rzeczypospolitej została zagwarantowana dwoma traktatami: z Niemcami, w ramach międzynarodowego traktatu wersalskiego z 28 czerwca 1919 roku oraz z Rosją sowiecką i Ukraińską Republiką Socjalistyczną w ramach traktatu ryskiego z 21 marca 1921 roku. 14 listopada rozwiązała się Rada Regencyjna, a 16 listopada Józef Piłsudski podpisał depeszę notyfikującą powstanie państwa polskiego, która trzy dni później przesłana została drogą radiową prezydentowi Stanów Zjednoczonych, królewskiemu rządowi angielskiemu, rządom Republiki Francuskiej, Włoch, Japonii, Republiki Niemieckiej oraz rządom „wszystkich państw wojujących i neutralnych”. Po nieudanej próbie powołania w dniu 14 listopada pierwszej Rady Ministrów z Ignacym Daszyńskim jako prezydentem, cztery dni później Józef Piłsudski utworzył Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej, na czele którego stanął Jędrzej Moraczewski. 22 listopada 1918 roku pierwszy rząd odrodzonej Rzeczypospolitej uchwalił „Dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej”, w myśl którego Józef Piłsudski, do czasu powołania Sejmu Ustawodawczego, objął urząd Tymczasowego Naczelnika Państwa. Jako Tymczasowy Naczelnik Państwa Józef Piłsudski, mając poparcie znaczących sił politycznych, wszedł faktycznie w rolę dyktatora. W ciągu pierwszych miesięcy sprawowania najwyższego urzędu w państwie, podpisał wiele dekretów o fundamentalnym znaczeniu dla państwa i społeczeństwa. Jako Wódz Naczelny wydał szereg rozkazów niezbędnych dla unifikacji armii. Co najważniejsze, rozpisał wybory do Sejmu Ustawodawczego oparte na pięcioprzymiotnikowej ordynacji (powszechne, równe, bezpośrednie, proporcjonalne i tajne), w których prawo do głosowania po raz pierwszy uzyskały kobiety. Idea Polski niepodległej, demokratycznej i nowoczesnej, o którą przez wiele lat walczył Józef Piłsudski, zaczęła się spełniać. OGŁOSZENIE NIEPODLEGŁOŚCI W dniu 16 listopada 1918 roku Józef Piłsudski podpisał dokument ogłaszający niepodległość Polski. Trzy dni później, drogą radiową z aparatu znajdującego się w opuszczonej przez oddziały niemieckie Cytadeli warszawskiej, depesza notyfikująca niepodległość trafiła za pośrednictwem szwedzkiej radiostacji w Karlsborg do przywódców światowych mocarstw i rządów innych państw. Był to zarazem pierwszy dokument adresowany przez Polskę do obcych państw. Tekst notyfikacji brzmiał:          Do P. Prezydenta Stanów Zjednoczonych,          Do Królewskiego Rządu Angielskiego,          Do Rządu Republiki Francuskiej,          Do Królewskiego Rządu Włoskiego,          Do Cesarskiego Rządu Japońskiego,          Do Rządu Rzeczypospolitej Niemieckiej i do Rządów wszystkich          Państw wojujących i neutralnych.          Jako Wódz Naczelny Armii Polskiej, pragnę notyfikować rządom i narodom wojującym i neutralnym istnienie Państwa Polskiego Niepodległego, obejmującego wszystkie ziemie zjednoczonej Polski.          Sytuacja polityczna w Polsce i jarzmo okupacji nie pozwoliły dotychczas narodowi polskiemu wypowiedzieć się swobodnie o swoim losie. Dzięki zmianom, które nastąpiły wskutek świetnych zwycięstw armij sprzymierzonych – wznowienie niepodległości i suwerenności Polski staje się odtąd faktem dokonanym.          Państwo Polskie powstaje z woli całego narodu i opiera się na podstawach demokratycznych. Rząd Polski zastąpi panowanie przemocy, która przez sto czterdzieści lat ciążyła nad losami Polski – przez ustrój, zbudowany na porządku i sprawiedliwości. Opierając się na Armii Polskiej pod moją komendą, mam nadzieję, że odtąd żadna armia obca nie wkroczy do Polski, nim nie wyrazimy w tej sprawie formalnej woli naszej. Jestem przekonany, że potężne demokracje Zachodu udzielą swej pomocy i braterskiego poparcia Polskiej Rzeczypospolitej Odrodzonej i Niepodległej.                                                                                             Wódz Naczelny                                                                                               Piłsudski.                                                                                                                                                                  Za Ministra Spraw Zewnętrznych                              Filipowicz.        Warszawa, dn. 16-go listopada 1918 r. Źródło: „Monitor Polski” z 18 listopada 1918 r. ***          Józef Piłsudski podpisał notyfikację jak Wódz Naczelny, ponieważ nie był jeszcze Naczelnikiem Państwa. Stanowisko to objął dopiero 22 listopada na mocy wydanego przez rząd Jędrzeja Moraczewskiego „Dekretu o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej”. Kontr asygnacja notyfikacji przez ministra Tytusa Filipowicza była nieformalna, ponieważ rząd Ignacego Daszyńskiego nie został wówczas sformowany.          21 listopada 1918 roku, jako pierwszy Polskę uznał de facto rząd Republiki Niemieckiej za pośrednictwem swojego posła w Warszawie, Harrego Kesslera. Kalendarium zawiera wykaz najważniejszych wydarzeń dotyczących odzyskania niepodległości i tworzenia zrębów odradzającej się Rzeczypospolitej Polskiej (październik 1918 – luty 1919)  Autor: dr Andrzej Stawarz KALENDARIUM NIEPODLEGŁOŚCI 1918-1919 1918 PAŹDZIERNIK 7 października Rada Regencyjna wydała odezwę „Do Narodu Polskiego”, proklamującą niepodległość Polski na podstawie „woli narodu” oraz zasad pokojowych prezydenta Thomasa W. Wilsona oraz informującą o zamiarze szybkiego powołania rządu złożonego z przedstawicieli szerokich „warstw narodu” i „kierunków politycznych”, jak i rozpisaniu wyborów do sejmu. 12 października Rada Regencyjna Królestwa Polskiego wydała dekret w sprawie objęcia zwierzchnictwa nad Wojskiem Polskim, które miało zostać zaprzysiężone Radzie „jako tymczasowej zastępczyni przyszłej władzy  zwierzchniej Państwa Polskiego”. W zaborze pruskim polskie organizacje wydały deklarację ogłaszającą wolę przyłączenia do Polski ziem tego zaboru. Podczas wiecu Polaków w Księstwie Cieszyńskim, w Boguminie i Orłowej, proklamowano przyłączenie Księstwa do Polski. 14–16 października W Warszawie i innych miastach Królestwa Polskiego Polska Partia Socjalistyczna zorganizowała strajk polityczny przeciwko okupantowi niemieckiemu – żądano m.in. uwolnienia Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego z więzienia w Magdeburgu. 19 października Stronnictwa polskie powołały Radę Narodową Księstwa Cieszyńskiego jako tymczasową władzę zwierzchnią tego regionu. 23 października Został utworzony rząd Józefa Świeżyńskiego bez zatwierdzenia przez okupacyjne władze niemieckie. 27 października Ustawą rządu Józefa Świeżyńskiego wprowadzono powszechny obowiązek służby wojskowej i rozpoczęto tworzenie regularnej armii polskiej, szefem sztabu armii został gen. Tadeusz Rozwadowski. Podczas wiecu w Cieszynie 50 tys. manifestantów upoważniło Radę Narodową Księstwa Cieszyńskiego do podjęcia działań na rzecz zjednoczenia Śląska z Polską. 28 października W Krakowie utworzona została Polska Komisja Likwidacyjna (PKL), która miała przejmować na rzecz Polski ziemie zaboru austriackiego, prezesem Komisji został Wincenty Witos. 30 października W Cieszynie Rada Narodowa proklamowała przynależność państwową do Polski. 31 października Rozpoczęło się rozbrajanie garnizonów austriackich (Kraków, Cieszyn i in.), mianowany przez PKL komendant garnizonu krakowskiego gen. Bolesław Roja wezwał najstarszych rangą polskich oficerów, by przejmowali od Austriaków komendy w Galicji Zachodniej Ze funkcji dowódcy armii polskiej zrezygnował gen. Hans von Beseler. LISTOPAD 1 listopada Regularne i ochotnicze siły wojskowe ukraińskie rozpoczęły walkę zbrojną w celu opanowania Lwowa i okolic; po stronie polskiej do obrony przystąpiły oddziały Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) oraz ochotnicy, w tym młodzież („orlęta lwowskie”), pod komendą kpt. Czesława Mączyńskiego, po opanowaniu stacji radiowej, obrońcy wezwali na pomoc polskie siły wojskowe. Po zajęciu przez wojsko ukraińskie prawie całej Galicji na wschód od linii Sanu, proklamowana została na tym obszarze władza rządu Zachodnio-Ukraińskiej Republiki Ludowej. Oddziały POW rozpoczęły rozbrajanie żołnierzy niemieckich i austriackich (m.in. w Radomiu). W Lublinie powstał Związek Harcerstwa Polskiego, scalając organizacje skautowe z trzech zaborów. 3 listopada Po dymisji rządu Józefa Świeżyńskiego powołany został przez Radę Regencyjną gabinet Władysława Wróblewskiego. 5 listopada Zawarty został układ między Radą Narodową i czeskim Narodnim Vyborem pro Slezsko w sprawie podziału Śląska Cieszyńskiego według kryterium etnograficznego. W Jabłonce na Orawie Zgromadzenie Narodowe proklamowało przynależność państwową Orawy i Spisza do Polski. 6–7 listopada W Lublinie, gdzie usunięto już austriackich okupantów,  został utworzony Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej, na czele którego stanął Ignacy Daszyński; w skład rządu weszli przedstawiciele lewicy niepodległościowej (PPS, PPSD), PSL oraz mniejszych ugrupowań; tekę ministra wojskowości objął płk. Edward Rydz-Śmigły (jako „zastępca Józefa Piłsudskiego”). 9 listopada W Warszawie zaczęto rozbrajać żołnierzy niemieckich, głównie siłami POW, bojówek PPS, Dowborczyków, Straży Narodowej, Legii Akademickiej, akcja rozbrajania Niemców szybko rozciągnęła się na całe Królestwo Polskie i częściowo Wielkopolskę. 10 listopada Na dworzec główny o godz. 7.30 w specjalnym pociągu z Berlina przybył Józef Piłsudski, zwolniony z więzienia w Magdeburgu; został powitany przez regenta ks. Zdzisława Lubomirskiego. Generał-gubernator Hans von Beseler formalnie przekazał władzę Radzie Regencyjnej. 11 listopada Na mocy decyzji Rady Regencyjnej Józef Piłsudski objął naczelne dowództwo tworzącej się armii polskiej, podejmując się misji utworzenia rządu narodowego po rozmowach z Ignacym Daszyńskim, które skutkowały ustąpieniem rządu lubelskiego. Nocne rozmowy Józefa Piłsudskiego z przedstawicielami niemieckiej Rady Żołnierskiej przyniosły porozumienie o ewakuowaniu z Warszawy garnizonu niemieckiego (30 tys. żołnierzy). Tymczasowa Naczelna Rada Ludowa w Poznaniu w wydanej odezwie opowiedziała się za przyłączeniem ziem b. zaboru pruskiego do jednoczącej się Polski. Po podpisaniu przez delegację niemiecką warunków zawieszenia broni, przerwane zostały działania zbrojne – zakończyła się I wojna światowa. 12 listopada Józef Piłsudski wydał pierwszy rozkaz do tworzonego Wojska Polskiego, mając na uwadze konieczność przezwyciężenia niejednolitości wojska oraz usunięcie „różnic i tarć, klik i zaścianków w wojsku”; do końca roku stan liczebny armii wydatnie został zwielokrotniony do ok. 100 batalionów piechoty, 70 szwadronów kawalerii i 80 baterii artyleryjskich. 13 listopada Komitet Narodowy Polski w Paryżu został przez Francję uznany za rząd de facto, dzięki czemu formalnie znalazł się wśród uczestników zwycięskiej koalicji. 14 listopada Rada Regencyjna wydała dekret  przekazujący swoje kompetencje Józefowi Piłsudskiemu i rozwiązała się; Józef Piłsudski powierzył misję tworzenia rządu Ignacemu Daszyńskiemu, następnego dnia zwolennicy Narodowej Demokracji protestowali przeciwko tworzeniu rządu przez Daszyńskiego. 16 listopada Józef Piłsudski podpisał depeszę notyfikującą powstanie niepodległego Państwa Polskiego, depesza drogą radiową (przez Szwecję) została wysłana do przywódców mocarstw oraz rządów wszystkich państw walczących oraz neutralnych trzy dni później z aparatu w Cytadeli Warszawskiej, zaraz po opuszczeniu jej przez oddziały niemieckie. 17 listopada W Warszawie odbyła się, zainicjowana przez Narodową Demokrację, manifestacja, podczas której demonstrowano hasła „rządu prawdziwie narodowego”, „armii narodowej” i „przymierza z koalicją zachodnią” Po dymisji Ignacego Daszyńskiego, Józef Piłsudski misję utworzenia rządu powierzył swojemu współpracownikowi, Jędrzejowi Moraczewskiemu. 18 listopada W skład gabinetu premiera Moraczewskiego weszli m.in.: Leon Wasilewski (min. spraw zagranicznych), Stanisław Thugutt (min. spraw wewnętrznych), Józef Piłsudski (min. spraw wojskowych) i Wincenty Witos (bez teki). 19 listopada Do Warszawy przybył poseł niemiecki hr. Harry Kessler, tym samym Republika Niemiecka uznały de facto istnienie Państwa Polskiego (listy uwierzytelniające poseł złożył na ręce Piłsudskiego dwa dni później). Na odsiecz Lwowa ruszyła, na mocy rozkazu Józefa Piłsudskiego, grupa taktyczna dowodzona przez płk. Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego, drugą grupą ruszającą na odsiecz dowodził gen. Bolesław Roja. 21–22 listopada W wyniku energicznych działań polskich oddziałów, które przybyły z odsieczą do Lwowa, wojska ukraińskie wycofały się z miasta. 22 listopada Józef Piłsudski podpisał „Dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej”, obejmując stanowisko Tymczasowego Naczelnika Państwa, na okres do momentu zwołania Sejmu Ustawodawczego; do kompetencji Naczelnika Państwa należało wydawanie dekretów, powoływanie rządu i zatwierdzanie jego projektów ustaw. 23 listopada Naczelnik Państwa Józef Piłsudski wydał dekret o 8-godzinnym dniu pracy i 46-godzinnym tygodniu pracy. 24 listopada Tymczasowa Komisja Rządząca we Lwowie (władza administracyjna Małopolski Wschodniej) podporządkowała się rządowi Jędrzeja Moraczewskiego. Naczelnik Państwa Józef Piłsudski powołał jednolite dowództwo „Wschód” do walki z Ukraińcami, na czele którego stanął gen. Tadeusz Rozwadowski. 28 listopada Naczelnik Państwa Józef Piłsudski wydał dwa dekrety: w sprawie ordynacji wyborów do Sejmu Ustawodawczego (pięcioprzymiotnikowych, z udziałem wszystkich pełnoletnich obywateli, w tym kobiet) z terminem przeprowadzenia 26 stycznia 1919 r. oraz powołujący Polską Marynarkę Wojenną. GRUDZIEŃ 3–5 grudnia Sejm Dzielnicowy w Poznaniu uznał władzę Naczelnej Rady Ludowej jako polskiej reprezentacji na terenie Poznańskiego, wyraził też żądanie wobec państw Ententy przyłączenia ziem b. zaboru pruskiego do Polski. 7 grudnia Naczelny Wódz Józef Piłsudski wydał rozkaz w sprawie ujednolicenia Wojska Polskiego. 11 grudnia Uczestnicy XV Zjazdu PPS w Warszawie opowiedzieli się za ustrojem parlamentarnym państwa, przeciwko rewolucji, za rządem ludowym, od którego oczekiwano przeprowadzenia zasadniczych reform społecznych. 21 grudnia Józef Piłsudski jako Naczelnik Państwa wystosował list do Romana Dmowskiego, prezesa Komitetu Narodowego Polskiego, w sprawie ujednolicenia polskiej reprezentacji wobec Ententy. 23 grudnia Rząd Litwy Augustinasa Voldemarasa wystosował notę do Polski, żądając uznania niezawisłości swojego państwa, ze stolicą w Wilnie. 26 grudnia Do Poznania przybył Ignacy Jan Paderewski. 27 grudnia Ostrzelanie manifestacji na cześć Paderewskiego przez niemieckiego oficera stało się iskrą zapalna, która zapoczątkowała starciem Straży Ludowej i oddziałów POW z żołnierzami niemieckimi wybuch powstania w Wielkopolsce, po opanowaniu Poznania przez Polaków utworzone zostało następnego dnia Dowództwo Główne Wojsk Powstańczych, na czele którego stanął kpt. Stanisław Taczak. 30 grudnia Minister spraw zagranicznych Polski, Leon Wasilewski, wystosował do Ludowego Komisariatu  Spraw Zagranicznych Rosji Sowieckiej ostry protest przeciwko rozszerzaniu napaści na terenie Litwy i Białorusi oraz wprowadzaniu na zajmowanych obszarach własnego systemu politycznego. 1919 STYCZEŃ 4/5 stycznia Doszło do próby zamachu, mającego na celu obalenie rządu Jędrzeja Moraczewskiego; zdecydowane działanie szefa Sztabu Wojska Polskiego gen. Stanisława Szeptyckiego udaremniło zamiary zamachowców związanych z obozem Narodowej Demokracji; Naczelnik Państwa grupie zamachowców udzielił jedynie ostrej reprymendy; próba zamachu przyspieszyła rozmowy Piłsudskiego z Paderewskim w sprawie rekonstrukcji rządu. 8 stycznia Naczelna Rada Ludowa wystosowała notę do rządów państw Ententy i Republiki Niemieckiej o przejęciu władzy na obszarze byłego zaboru pruskiego. 10 stycznia Naczelnik Państwa Józef Piłsudski zatwierdził statut Komisji Rządzącej dla Galicji, Śląska Cieszyńskiego, Orawy i Spisza, jako tymczasowej władzy ustawodawczej i kontrolnej. 11  stycznia Dowództwo w powstaniu wielkopolskim objął gen. Józef Dowbor-Muśnicki, który powstańcze siły zbrojne (ok. 17 tys. żołnierzy) przeorganizował na wzór armii regularnej. 12 stycznia Naczelne dowództwo rosyjskiej Armii Czerwonej wydało rozkaz przejścia do drugiej fazy marszu na Zachód (plan „Operacja Wisła”), mającego na celu zajęcie centrum Polski, a następnie udzielenie pomocy rewolucji komunistycznej w Niemczech. 16 stycznia Po przyjęciu dymisji rządu Moraczewskiego, Naczelnik Państwa powołał rząd Ignacego Jana Paderewskiego. W tej sytuacji Komitet Narodowy Polski uznał władzę Józefa Piłsudskiego jako Naczelnika Państwa i podporządkował się nowemu premierowi. 18 stycznia W Paryżu rozpoczęły się obrady konferencji pokojowej, Polskę reprezentowali Ignacy Jan Paderewski (tymczasowo zastępowany przez Kazimierza Dłuskiego) i Roman Dmowski; koncepcja terytorium, Polski opracowana przez Dmowskiego (480 tys. km kw. i 37 mln ludzi) natrafiła na poważny opór Wielkiej Brytanii oraz zastrzeżenia ze strony Francji (granica wschodnia z Rosją). 23 stycznia Wojska czechosłowackie napadły na przyznaną Polsce część Śląska Cieszyńskiego, nikłe na tym obszarze siły polskie nie były w stanie odeprzeć ataku. 26 stycznia Na obszarze b. Królestwa Polskiego i Małopolski (Galicji) Zachodniej zostały przeprowadzone wybory do Sejmu Ustawodawczego (frekwencja w okręgach wyniosła od 60 do 94%); w b. Królestwie najwięcej głosów oddano na kandydatów Narodowej Demokracji (45%) i PSL „Wyzwolenie” (22%), w Małopolsce Zachodniej na kandydatów PSL „Piast” (34%). Natomiast PPS zdobył tylko 9% głosów, a PPSD – 18%. Narodowa Demokracja w Galicji zdobyła 11% głosów. Najsilniej reprezentowaną formacją w Sejmie stała się prawica skupiona głównie wokół Narodowej Demokracji, jednak nie była ona w stanie sformować stabilnej większości rządowej. 29 stycznia Podczas posiedzenia Rady Najwyższej Konferencji Pokojowej w Paryżu Roman Dmowski zreferował ówczesną sytuację Polski oraz jej aspiracje terytorialne, wypowiadając się negatywnie co do niepodległości Ukrainy oraz uznając za możliwe usankcjonowanie autonomii Litwy w związku politycznym z Polską. L U T Y 3 lutego Została zawarta, pod naciskiem mocarstw Ententy, polsko-czechosłowacka ugoda w sprawie tymczasowego podziału Śląska Cieszyńskiego. 5 lutego W Białymstoku doszło do podpisania umowy regulujące opuszczenie strefy tzw. Ober-Ostu przez wojska niemieckie i przekazywanie tych obszarów wojskom polskim w celu zatrzymania nadciągających wojsk Armii Czerwonej. 7 lutego Naczelnik Państwa Józef Piłsudski podpisał 49 dekretów, w tym m.in. o obowiązku szkolnym, o utworzeniu Najwyższej Izby Kontroli, Prokuratury Generalnej, powołaniu Pocztowej Kasy Oszczędnościowej; dzień później podpisał dekret określający warunki rejestracji i funkcjonowania związków zawodowych. 10 lutego Józef Piłsudski uroczyście otworzył sesję inaugurującą Sejm Ustawodawczy, Marszałkiem Sejmu wybrano Wojciecha Trąmpczyńskiego. 16 lutego Układ zawarty w Trewirze między państwami Ententy a Niemcami został, na wniosek marszałka Ferdynanda Focha, rozciągnięty na Poznańskie, wobec czego Niemcy zobowiązali się do zaprzestania walk ofensywnych przeciwko Polakom; dwa dni później w Wielkopolsce nastąpiło zawieszenie broni. 20 lutego Podczas obrad w Sejmie Ustawodawczym Józef Piłsudski złożył rezygnację z urzędu Tymczasowego Naczelnika Państwa; na czas do uchwalenia konstytucji, Sejm powierzył mu sprawowanie urzędu Naczelnika Państwa; Sejm uchwalił Małą Konstytucję, która stanowiła, iż Naczelnik Państwa jako przedstawiciel państwa jest najwyższym wykonawcą uchwał sejmowych w sprawach cywilnych i wojskowych; w porozumieniu z Sejmem miał powoływać rząd  w pełnym składzie, ponosząc odpowiedzialność wraz z rządem za sprawowanie władzy przed Sejmem.  Autor: dr Andrzej Stawarz ŹRÓDŁO: www.muzeumpilsudski.pl

<-- Powrót na stronę główną